Cerita Asal Mula Padi (Menurut Dayak Kanayatn versi bahasa Ape atau Bangape atau Mpape atau Banana daerah Banyuke)

Temukan artikel lainnya di sini:
Cerita Baruakng Kulup
Gambar. Ilustrasi Cerita Baruakng Kulup
  
Dayakreview.com - Ada ka’ sabuah tampat nang kebiasaan Ngayau, ka’ sana  ada urakng  banama “Nek Ja’ek”. Bini nya banama “Nek Inang-Inang” anak nya ada 2 eko. Ari na’, “Ne’ Ja’ek” ampus ngayau, man ari na’ uga’ satangke padi Jubata kana' kalit gawe burukng pipit. “Nek Ja’ek” pas nele' nya, ia ngira rumput, tapi ia ngarasa na’ paranah nele rumput na’, ia pun nalama burukng na’ ti sampe burukng na’ muakng nya ka’ tampat dua buah batu badangkop (batu kembar) ka’ Bukit Talaga.

Pas dah jantu lalu ada seko’ tikus nangkap padi ti, tapi “Nek Ja’ek” tatap nalama nya sampe-sampe ia ngasap  lubakng, tampat tikus diap na’. Pas tikus na’ dah kaluar ia pun nyumpit nya sampe pisatn man lalu nangkap padi ti. Nek Ja’ek” pulakng batol-batol maba padi, tapi urakng-urakng manyak madah ia maba rumput, ia pun kana’ katawa’, man kana’ olok gara-gara atakng nana’ maba kapala, bini nya pun batol bera ka’ ia.
 
Biar gak kana’ katawa, kana’ olok urakng-urakng nang manyak, man kana’ bera bini nya nele nana' maba kapala asil kayauan “Nek Ja’ek” tatap mao nanam padi ti nang urakng ka’ bumi madah nya rumput. Urakng-urakng nang manyak lalu bera man ngusir ia dari kampong. ”Nek Ja’ek” pun dari, dari kampong nya. “Nek Ja’ek” dari batol maba satangke padi, ia batol marundo sambil bajalatn ka’ arah Kayuara, tiba-tiba pas ka’ sana ada seko’ Dayang Kayangan nang salendang nya tasangkut ka’ atas kayu. Dayang na’ ti nangis, gara-gara ia na’ bisa tarabakng mao balik ka’ Kayangan.

“Nek Ja’ek” pun ngampus nya man manto nangkap salendang nya, lalu mere nya ka’ Dayang. Dayang Kayangan ti batol-batol batarimakasih ka’ “Nek Ja’ek” man batanya’ dari mane ia namu padi nang di sangka rumput ti, “Nek Ja’ek”  pun nyarita samua kajadiatn nya, dari ia kana’ usir dari kampong, sampe batamu man Dayang. Sabage tanda tarimakasih Dayang ka’ ia, Dayang maba ia ka’ Kayangan, lalu paganten lah “Nek Ja’ek” man Dayang Na’ lama paganten da’ ayukng a pun namu anak laki-laki, da’ ayukng nya mere nama “Baruankng”. Ka Kayangan “Nek Ja’ek” man anak nya makatn baras nang disuman jadi nasi, Sadangkan anak “Nek  Ja’ek” nang ka bumi, bini lama nya, man urakng-urakng nang ka’ bumi makatn kulat. 

Anak “Nek Ja’ek” nang dari Kayangan man anak nya nang ka’ bumi, bakawan baik sering da’ ayukng nya main gasikng sama-sama. Satiap ari da’ ayukng nya maba amo makatn  sama-sama kalo salesai bamain. Pas istirahat Anak “Nek Ja’ek” nang ka’ bumi na’ ngarati nele' Baruakng makatn nasi nang bawarna putih macam ulat, anak “Nek Ja’ek” man urakng ka' Bumi batanya :

Kata Talino :
Gajahh diape kao Baruakng makatn ulat..? (Baruakng pun senyum man mare tau ka’ da’ ayukng nya,  kalo nang ia makatn buke ulat tapi nasi)
Jawab Baruakng :
Nia buke ulat tapi nasi 
(Da’ ayukng nya pun penasaran lalu mao misa’ nya, da’ ayukng nya pun minta sadikit ka’ Baruakng)
Kata Talino :
Baruakng misa lah gak nang kao makatn na’…? pengen kami
Jawab Baruakng :
Pisa’ lah (Da’ ayukng pun misa' nya)
Jawab Talino : 
Gajahhh.... batol nyaman kalo dicampur man kulat kami nia Baruakng 
(kata anak“Nek Ja’ek” nang ka’ bumi man urakng-urakng)

Baruakng na’ sampe ati nele ayukng nya nang ka’ bumi kanyaman-kanyaman a lalu ia magi lah bakal ia ti ka’  kamuda-kamuda nang ka’ bumi.  Pas dah pulang anak-anak kamuda na’ ti magi nya ka’ urakng nang manyak. Da’ ayukng samua a ngarasa kanyamanan :

Kata Talino :
Gajahhhh..... batol  nyaman jukut nia cobalah kita minta bibit jukut nia ka’ Baruakng..? 
(Kata urakng Talino nang rami)
            
Anak  “Nek Inang-Inang” man Urakng ka Bumi na’ ti pun batamu agi man Baruakng lalu minta bibit padi ka’ Baruakng, Baruakng pun mao magi bibit nya. Baruakng ari na’ masih baromor 7 tahutn man gina nana dah babalak, kalo dah baromor 8 tahutn baru ia dibalak. Baruakng pun ampus nangkap nya Gali kana’ bera gawe apak nya ia nosok bibit padi ti ka’ dalapm paler nya, lalu magi nya ka' Talino, dah laka magi bibit na ti, Baruakng pun nyuruh supaya Talino nanam padi na’ ka’ balakang rumah, biar nana’ kana’ sinar matahari supaya apak nya nana nele silo amas dari padi waktu matahari tarabit. Da’ ayukng pun satuju.

Satahutn dah lewat, babarape ari sabalum Baruakng mao babalak. Ada sabuah rumah Talino roboh lalu kana sinar matahari. Cahaya amas dari padi tapancar ka’ Kayangan. “Nek Ja’ek” pun bera pas nele nya. Karna dah batol bera, man na’ suka ka’ Talino tambah agi ia dah nao pasti nia pabuatan Baruakng, “Nek Ja’ek” barancana mao munuh si Baruakng anak a ti. ia pun masang bacak babi, ia madah ka’ bini nya, ia dah nyiap babi nto acara babalak Baruakng. Bini nya pun nyuruh anak a Baruakng nangkap babi na’ ti ka’ bumi pas baruakng tadi turutn ka’ bumi  lewat jalatn mantari. Bacak babi pun langsong nusuk parut Baruakng lalu  matilah Baruakng ka’ bumi.

Sampe ampitu lah samua talino ka’ bumi nyabut Baruakng: “Ne Baruakng Kulup” soal nya ia na’ dah babalak..katurunan Kayangan man talino lah nang maba baras-padi ka’ bumi nia, sampe ampitu talino bisa makatn nasi barakat dari “Ne Baruakng Kulup”.   

Ini adalah sebuah cerita yang masih banyak kekurangan dari penggunaan bahasa hingga penulisan, jadi sangat diharapkan kritik dan saran dari pembaca. Terimakasih.
                 
Video terkait
 



 
Powered by Blogger.